De plantencollecties bij OpdeHaar tuinen – HOSTA

 

Hosta sieboldiana Elegans

 

De hosta is van onschatbare waarde voor de schaduwrijke tuin. Samen met hemerocallis (daglelie) en heuchera is het een favoriete soort van de Amerikaanse veredelaars en veel variëtiteiten komen oorspronkelijk uit Noord Amerika. In Nederland hebben wij een aantal expert kwekerijen, met name de firma Fransen in Ter Aa en Tuincentrum Van den Top in Barneveld  zijn onze favorieten. Degenen die geïntereseerd zijn in een systematsich overzicht van hosta’s kunnen een bezoek brengen aan Arboretum Trompenburg in Rotterdam. Hier zijn de variëteiten overzichtelijk in alfabetische volgorde gerangschikt.   Hosta zijn niet veeleisend in hun kweekbehoeften mits ze nooit uitdrogen. Toenemende droogte vanwege factoren zoals wortel of blad expansie van aangrenzende bomen en heesters kan in het wegkwijnen van uw plant resulteren. Tijdens een droge zomer, kan een te droog geworden hosta zichtbaar kleiner gaan groeien en zal beslist de jaar daarop een stuk minder zijn. Een blijvende vochtige bodem is een absolute “must” wilt u de reuzen zoals Empress Wu en Sum and Substance tot hun volle omvang laten groeien – een mulch en bemesting in het voorjaar helpen ook hierbij. Ga absoluut geen hosta in een droge bodem proberen tenzij u bereid bent om regelmatig water te geven!  

Alle foto’s waren in onze tuin genomen. Klik op de foto’s voor een grotere beeld, een slideshow en soms extra informatie

Hosta types

Als niet-hosta specialisten leggen wij de nadruk op 4 eigenschappen:  

 

Grote (reusachtige) planten en/of bladeren, zoals Hosta “Sum and Substance”

 

Decoratieve bladeren

 

Kleine planten en/of bladeren b.v. Hosta “Little Wonder”

Nog een eigenschap zou geurende bloemen kunnen zijn maar de bloemen, althans naar onze smaak, zijn wat secundaire attributen. Toch kunnen de bloemen van een massa beplanting rondom augustus wel prachtig zijn.

Geurende bloemen

Terwijl er mensen zijn die de bloemen van hun hosta bewust gaan afknippen omdat ze van mening zijn dat ze het aandacht van het schouwspel van de bladderen afleiden, sommige planten hebben geurende bloemen en de bekende wit-bloeiende specie, Hosta plantaginea, is een klassiek voorbeeld hiervan. De beste uiteenzetting van het onderwerp blijft dat van de bekende Amerikaan , Tony Avent, onder de titel “Fragrant Hostas”. Zoeken met Google naar iets zoals “geurende hosta” levert voldoende informatie in het Nederlands op en u kunt ook meestal informatie op de websites van de hosta kwekers vinden.

Rode Hosta’s – De zwarte tulp onder de hosta’s   

Hosta’s met opvallend rode stengels komen tegenwoordig tamelijk vaak voor en de paars-rood verkleuring gaat soms door in de bodem van de bladeren – (http://www.hostalists.org/hosta_list_rsh.php ).

De volgende mijlpaal is een hosta waarvan de rode kleur gaat significant door het blad – met andere woorden, een rode hosta. Bob Solberg is een bekend Amerikaanse hosta veredelaar die jaren bezig is in zijn Green Hill Farm kwekerij in de V.S. Reeds in 2009 heeft hij Hosta “Beet Salad” geïntroduceerd – in de lente heeft deze een dunne, rode rand op de bladeren. Verder kruisingen hiermee hebben recent in Hosta “First Blush” geresulteerd en de tekst en foto zijn uit zijn kwekerij website overgenomen:

( 48/49 seedling X “Beet Salad”) Medium ( 12 X 24 “) “First Blush” not only has green leaves with red petioles that extend into the leaf blade but also a thin red margin around the leaf, similar but much more dramatic than its parent “Beet Salad”. However, the most exciting thing about “First Blush” is that in spring the leaf between the veins will start to “blush”red  from the tip of the leaf down toward the base. The leaves remain red here until temperatures surpass 92F degrees, usually in June. The color should persist longer in Northern gardens. Our first red-leaved hosta. We do plan to patent this hosta.

Solberg 2015

Hosta Fransen van Ter Aa heeft een aantal planten in 2016 te koop aangeboden en de foto is inderdaad heel representatief. Rood/paars kleuren in planten zijn een gevolg van anthocyanin derivaten en hebben ook aandacht in de hosta wereld in het ontwikkelen van hele donkere bloem kleuren. Solberg richt zijn aandacht aan blad kleur en heeft zijn visie wel meerdere keren toegelicht : http://gardenseeds.swarthmore.edu/gardenseeds/2008/04/dreaming-of-a-red-hosta/  en  https://www.youtube.com/watch?v=t4e0IETk2LM. De volgende hindernis in deze zoektocht is om de rode bladkleur stabiel te krijgen want, zoals Solberg aangeeft, bij temperaturen van net boven 30 graden Celsius is de kleur weg. Je vraagt je meteen af of de kleur terugkeert als je een plant een “koude behandeling” geeft! Enfin, de mechanisme / reden voor kleuren verandering zou een goede afstudeer onderwerp voor een jonge botanicus kunnen zijn! 

 

Slakkenschade

Een vloek op hosta’s komt in de vorm van slakkenschade die U in extreme gevallen achter laat met wat gaten en afgekauwde stompen. Veel grootbladige hostas lijken wel tamelijk bestand tegen een slakkenaanval maar wij houden de boel in de gaten en strooien wat metaldehyde korrels dicht bij de stam zodra wij wat schade bespeuren. Dit is meestal voldoende om de kleine, in de grond wonende, naakte slakken te bestrijden en deze (niet de grote jongens) richten de meeste schade aan. Gelukkig, wij vinden dat vogels en kikkers slakkenschade binnen de perken lijken te houden en, zelfs met dwerg hostas, kunnen wij wachten tot het einde van de zomer voordat wij de korrels pakken; vaak hoeft het helemaal niet.  

Vermeerderen

Een klassiek boek vertelt U jonge planten af te splitsen wanneer “punten” in het vroege voorjaar net zichtbaar uit de grond komen. Eigenlijk, als U naar de kweker gaat en een plant met meerdere stammen koopt,  kan dat splitsen op elke tijdstip tijdens de groeiperiode gebeuren – wij spoelen de aarde van de wortels en snijden nieuwe planten af met een hobbymes. De laatste jaren heb ik er veel plezier in eigen zaailingen op te kweken die veel voorkomen rondom onze planten. Strikt gesproken zijn vrijwel alle zaailingen nieuwe hybriden, maar verreweg de meeste zijn, op het oog, òf niets bijzonders òf komen overeen met de moederplant – dit in enig kontrast met wat U ervaart wanneer verschillende akelei soorten bij elkaar zijn geplant. In de “Millennium Tuin, zijn alle hosta’s langs de slootkanten zaailingen van Hosta sieboldiana “Elegans” en alle komen vrijwel overeen met “Elegans”, met een mogelijke uitzondering van vijf die een wat geel blad hebben.  

Sports

Zoals gezegd, kweken wij veel zaailingen op in de hoop dat er een keer iets afwijkends en interessants te voorschijn komt. Iedereen die een studie van hosta variëteiten maakt, moet bemerken juist hoeveel afkomstig zijn van “sports” – dwz dat een overigens normale plant ineens een afwijking vertoont, zoals een andere bladvorm of -kleur en die stabiel blijkt te zijn bij vermeerdering. Dit in tegenstelling tot plantsoorten zoals rhododendrons en rozen. Misschien een gevolg hiervan is, dat er goede vooruitzichten zijn voor de hosta kweker die welbewust te werk gaat met zorgvuldige kruisingen. (Dit laatste gebeurt wel, en misschien ga ik nu buiten mijn boekje door te suggereren dat het niet genoeg plaats vindt.) Ik heb het onderwerp “sporting” met een kweker eens aangekaart en hij opperde dat chemicaliën en hormonen in microcultuur dit fenomeen wel zouden doen toenemen. Al neem ik het risico om op gevoelige tenen te trappen, ik moet wel zeggen dat uit vanuit het gezichtspunt van iemand die planten op hun decoratieve waarde hoofdzakelijk beoordeelt, sommige hosta soorten heel veel op elkaar lijken. In het geval van “sports” in bijzonder komt dit niet als een verassing wanneer men terug gaat in hun kweekgeschiedenis. Een afwijkende bladvorm of -kleur komt voor wegens het activeren van een al aanwezig doch normaal sluimerend gen dat vervolgens voldoende stabiel blijkt om planten te propageren. Neem bijvoorbeeld een basis stel genen in iets zoals Hosta Fortunei – vermoedelijk zelf een complex hybride uit Japan; de Hosta “Hyacintha” variant heeft een aantal “sports” die op hun beurt ook sports hebben. HostaHyacinthagaf Hosta “Francee” daaruit kwam “ Hosta Patriot die vervolgens Hosta “Loyalist” opleverde. Rondom dezelfde periode kwam “Fire ‘n Ice” op de markt dat blijkt een sport van Hosta “Francee te zijn. In onze tuin zijn verschillen tussen HostaLoyalist” en HostaFire ‘n Ice” heel moeilijk te vinden. Zonder heel kundige kwekers te willen beledigen, vraag ik me wel eens af, of wij moeten niet meet kritisch zijn met het erkennen van nieuwe hosta soorten die nauwelijks verschillen tonen.Aansluiting bij een enthousiaste vereniging zou een goed begin zijn – (www.hostavereniging.nl) voor diegenen die veel meer willen weten over deze plantensoort.

 

Hosta Virus X (HVX)

In de jaren ’90 is er een  virusaantasting van hostas ondekt dat nu bekent staat als “hosta virus X” ofwel HVX . Nuttige informatie hierover en verdere links vindt U onder  . Bespeurt U een vreemde blad verkleuring in Uw plant dan kan het zijn dat Uw hosta besmet is en niet een zgn. sport dat net is besproken. Een geinfecteerde plant moet compleet worden vernietigd – wortel en al – en Uw handen grondig schoon gemaakt. Licht mechanische schade (behandeling) is voldoende om deze verzwakkend en uiteindelijk dodelijke virus te verspreiden. Gelukkig kan de virus niet in de aarde overleven. Verder kan de symptomen van een HVX aanval pas enkele jaren na de infectie zichtbaar zijn en daarom kan een aangetaste plant betekenen dat een hele collectie of kweekveld is besmet. Daarom voeren de Nederlandse kwekers Fransen en van den Top een grondige testprograma uit om te kunnen garanderen dat hun planten HVX-vrij zijn.

Voor nog meer foto’s van hostas in onze tuin, klik op de foto beneden

Hostas - nog meer

Referenties

Er zijn talloze soorten hosta’s op de markt en ze nemen bijna met de dag toe. Voor een snel overzicht kan ik twee sites aanraden:

Verder is er een recent, heel behulpzaame artikel over de bladkleur van hosta’s verschenen:

  Terug naar boven